5 دبستانی

وبلاگی برای تمام کودکان

ورود

صفحات جانبی

تبلیغات


 ارزشیابی تحصیلی



                                                            

جان مولـــــر :

" نوعی از ارزشیابی را كه در آن از دانش آموزان خواسته می شود كاری شبیه كارهای روزمره انجام داده و از مهارت ها و اطلاعات ضروری خود بطور بهینه استفاده كنند را ارزشیابی اصیل گویند."

 

گــــرنت ویگنیـــز :

" دراین نوع از ارزشیابی مسایل و سوالات مهمی مطرح می شوند و دانش آموزان باید از اطلاعات خود برای انجام عملكردی موثر و خلاق استفاده نمایند. این سوالات با سوالات و مشكلات نوجوانان و یا متخصصان آموزشی متفاوت و یا مشابه هستند. "

 

ریچــارد جــی استیگینـــز :

" آزمونهای عملكردی برای تقویت مهارتها و تواناییهای ویژه دانش آموزان به منظور استفاده از مهارتها و اطلاعات یاد گرفته شده توسط آنها می باشد."

 

ارزشیابـــی اصیــــل چگـــونه است؟

معمولا ارزشیابی اصیل شامل كاری است كه دانش آموزان باید آن را انجام دهند و دستورالعملی كه عملكرد دانش آموزان توسط آن مورد ارزیابی قرار می گیرند.

 

ارزشیابــی اصیل از چه نظر با ارزشیابی سنتی مشابه و یا متفاوت است؟

در زیر به مقایسه دو نوع از ارزشیابـــی می پردازیم:

ارزشیابی سنتی و ارزشیابی اصیل.

 

۱- ارزشیابــــی سنتـــی:

منظور از ارزشیابی سنتی، ارزشیابی آزمونهای چهار جوابی، پركردن جاهای خالی،‌ صحیح/ اشتباه و اتصالی میباشد كه استفاده از این آزمونها هنوز در آموزش، متداول و رایج است. بطور معمول در این آزمونها، ‌دانش آموز جوابی را انتخاب میكند و یا برای پركردن جاهای خالی، اطلاعاتی را به یاد می آورد. این آزمونها می توانند به عنوان آزمونهای استاندارد و یا آزمونهای تهیه شده توسط معلم در نظر گرفته شوند. همچنین این آزمونها میتوانند به صورت محلی، ایالتی و یا بین المللی اجرا شوند. در پشت ارزشیابی سنتی و اصیل عقیده ای نهفته است كه بر اساس این عقیده، ‌هدف اولیه مدارس در گذشته، ‌پرورش افرادی مفید و سازنده بوده است. از ابتدا،‌ نقطه نظرات درخصوص ارزشیابی به دو دسته تقسیم شده اند. زمینه ارزشیابی سنتی فلسفه آموزش  بوده و از اهداف زیر برخوردار است :

1- هدف مدرسه پرورش افرادی مفید و سازنده است.

2- دانش آموزان برای نیل به هدف بالا، ‌باید از مهارت ها و اطلاعات خاصی برخوردار باشند. 

3- مدرسه باید این مهارتها و اطلاعات را به دانش آموزان آموزش دهد.

برای اطلاع از موفقیت در این امر ، مدرسه باید مهارت ها و اطلاعات دانش آموزان را مورد ارزیابی قرار دهد. در مدل ارزشیابی سنتی، برنامه آموزشی از ارزشیابی تشكیل شده است. در ابتدا میزان اطلاعات دانش آموزان سنجیده شده، ‌برنامه آموزشی براساس این اطلاعات تهیه و تدوین می شود. متعاقبا  به منظور اطلاع و آگاهی از یادگیری و بكار بردن برنامه آموزشی،‌ ارزشیابی اعمال خواهد شد.

 

۲- ارزشیابــــــی اصیــــل :

درمقایسه با ارزشیابی سنتی، ‌ارزشیابی اصیل دارای اهداف زیر است :

1- هدف مدرسه تربیت افرادی مفید و سازنده است. 

2- دانش آموزان برای اینكه افرادی مفید و سازنده باشند، باید از توانایی انجام كارهای معنادار در شرایط عادی و وا قعی برخوردار باشند.

3-  مدارس باید دانش آموزان را برای كسب مهارت كافی در زمینه انجام كارها هنگام فارغ التحصیلی مورد حمایت قرار دهند.

4- به منظور آگاهی از موفقیت و نیل به هدف، مدرسه از دانش آموزان می خواهد كارهایی را در شرایط روزمره انجام دهند.

در ارزشیابی اصیل، ارزشیابی از برنامه آموزشی مشتق شده است. به این معنا كه در این نوع از ارزشیابی معلم، درابتدا وظایف و كارهایی را برای عملكرد دانش آموزان به منظور توجه به توانایی های آنان، ‌تعیین می نماید و سپس برنامه آموزشی كه دانش آموزان را قادر می سازد این وظایف را به نحو احسن انجام دهند تهیه می شود. این برنامه آموزشی شامل یادگیری اطلاعات و مهارتهای لازم و ضروری می باشد.

 

مربی گلف، ‌كه مهارتهای لازم برای انجام یك بازی خوب را در اختیار بازیكنانش قرار می دهد هیچگاه برای آزمون مهارت بازیكنان خود از آزمون چهار جوابی استفاده نمی كند. بلكه از بازیكنان خود می خواهد تا در یك بازی مهارتهای خود را به نمایش گذارند. از این نكته نه تنها برای مهارت های ورزشی،‌ بلكه برای اهداف آموزشی نیز می توان استفاده نمود. می توان به دانش آموزان آموزش داد كه بجای یادگیری صرف ریاضیات، تاریخ و یا علوم، چگونه می توانند این مهارتها را مورد استفاده قرار دهند. به همین منظور برای ارزیابی آنچه كه دانش آموزان یادگرفته اند از آنها بخواهید كارهایی راانجام دهند كه برای انجام آن كارها از مهارتهای ریاضیات، تاریخ و یا جستجوی علمی استفاده نمایند.

 

ارزشیابــــی اصیـــل مكمـــل ارزشیابـــی سنتــــی :

معلم نباید مجبور به انتخاب یكی از دو ارزشیابی سنتی و یا اصیل شود. می توان با ادغام این دو نوع از ارزشیابی بسیاری از نیازها را برطرف ساخت. به عنوان مثال اگر مجبور به انتخاب یك راننده از بین دو نفر كه یكی امتحان رانندگی را قبول و امتحان كتبی را رد، و یكی امتحان رانندگی را رد و امتحان كتبی را قبول شده است باشیم، به طور حتم نفر اول را انتخاب خواهیم كرد. اگرچه ترجیح می دهیم راننده ای را انتخاب كنیم كه در هر دو آزمون قبول شده باشد. ما ترجیح می دهیم راننده ای را انتخاب كنیم كه از اطلاعات كافی در زمینه رانندگی برخوردار بوده ( ارزشیابی سنتی ) و همچنین از این اطلاعات برای انجام یك رانندگی خوب و مطمئن استفاده كند ( ارزشیابی اصیل ). 

 

تــوضیح درباره  نگــــرشهای ارزشیابـــی سنتــی و اصیــل :

یكی دیگر از روشهای تشخیص ارزشیابی سنتی و اصیل، تبیین نگرشهای این دو نوع از ارزشیابی می باشد. البته ارزشیابی سنتی مانند ارزشیابی اصیل از فرمهای گوناگونی برخوردار است. در صفحه بعد به تفاوت بین نگرشهای این دو نوع از ارزشیابی توجه كنید. در زیر به توضیح هر یك از این نگرشها می پردازیم :

 

اصیــل

سنتــــی

انجام یك كار

انتخاب پاسخ

زندگی ( شرایط ) واقعی ( روزمره )

شرایط تصنعی، ساختگی، غیر طبیعی

تولید / استفاده

یادآوری / شناخت

دانش آموز محور

معلم محور

دلایل مستقیم

دلایل غیر مستقیم

 

انتخاب پاسخ در مقایســـه با انجام یك كار :

در ارزشیابی سنتی دانش آموزان باید از بین پاسخهای گوناگون پاسخ صحیحی را انتخاب كنند ( سوالات چهار جوابی، صحیح / غلط، ‌اتصالی ). در مقایسه با این امر،‌ در ارزشیابی اصیل از دانش آموزان خواسته می شود تا یادگیری خود را از طریق انجام فعالیتهایی پیچیده و معنادار،‌ تثبیت نمایند.

 

شـــرایط تصنعـــی در مقایسه با شـــرایط واقعـــی :

در محیط خارج از مدرسه و در شرایط واقعی كمتر پیش میاید كه برای اثبات مهارتهای خود از بین چهار مورد انتخاب یك مورد را انتخاب نماییم. هدف از آزمونهایی كه در شراط تصنعی تهیه میشوند، افزایش تعداد دفعاتی است كه مهارت دانش آموز در طول مدت زمانی كوتاه و به منظورتقویت، مورد ارزیابی قرار می گیرد. ولی در شرایط واقعی و در ارزشیابی اصیل ازدانش آموزان میخواهیم تا از طریق انجام كاری مهارت خود را تقویت نمایند.

 

یــادآوری/ شناخت اطلاعــات در مقایسه با تولید/ استفاده اطلاعـــات :

یك ارزشیابی سنتی خوب ( تستها و آزمونهای كوتاه ) ‌می تواند به طور دقیق میزان اطلاعات كسب شده توسط دانش آموز را اندازه گیری كند. همانطور كه در بالا اشاره شد، تستها و آزمونها می توانند به عنوان مكمل ارزشیابی اصیل در ارزشیابی معلمان از پوشه های كار تلقی شوند. در اغلب موارد ما به یادآوری و شناخت حقایق، ایده ها و موضوعات گوناگون زندگی می پردازیم.‌ به همین خاطر تستها، اصیل و معتبر شناخته می شوند. ولی یادآوری و شناخت، نسبت به استفاده عملی اطلاعات به منظور تولید و یا عملكرد خارج از حیطه حقایق، ایده ها و موضوعات گوناگون، از كارآیی كمتری برخوردار است. ارزشیابی اصیل از دانش‌آموزان می خواهد تا آنچه را فراگرفته اند با رفتاری بنیادی مورد تجزیه و تحلیل و استفاده قرار دهند. در این شرایط دانش آموزان از شانس تولید معانی جدید در این شیوه برخوردارند. 

 

معلـــم محـــوری در مقایســـه با دانش‌آمـــوز محـــوری :

در ارزشیابی سنتی آنچه كه دانش آموزان فراگرفته اند و یا می توانند فراگیرند توسط افرادی كه آزمون را تهیه و تدوین كرده اند مورد بررسی قرار می گیرد. در این نوع از ارزشیابی توجه دانش آموزان بر روی محدودیت های موجود در آزمون متمركز شده است. در مقایسه، ارزشیابی اصیل،‌ به دانش آموزان اختیار عمل بیشتری برای انتخاب آنچه كه مهارت نامیده می شود، داده شده است. حتی هنگامی كه دانش آموزان نمی توانند موضوع و یا قالبی خاص را برای تولید و عملكرد خود انتخاب كنند، ‌راههای گوناگون و قابل قبول دیگری موجود می باشند. ارزشیابی هایی كه صرفا توسط معلمان كنترل می شوند از مزیتها و عیوبی برخوردارند. همین طور فعالیتهای دانش‌آموز محور نیز از نقاط ضعف و قوتی برخوردارند كه در انتخاب و اعمال ارزشیابی باید به این موارد توجه شود.

 

دلایل مستقیـــم در مقایســـه با دلایل غیـــرمستقیـــم

حتی اگر سوالات چهارجوابی بجای یادآوری اطلاعات از دانش آموز بخواهد اطلاعات را تجزیه و تحلیل كرده و آنها را در موقعیتی جدید مورد استفاده قرار دهد، و دانش آموز پاسخ صحیحی را انتخاب كند، این آزمون چه اطلاعاتی در خصوص دانش‌آموز دراختیار شما میگذارد؟ آیا این دانش آموز گزینه صحیحی را انتخاب میكند؟ چه چیز باعث میشود تا دانش آموز چنین پاسخی را انتخاب نماید؟ جواب این سوالات مشخص نیست. در عوض می توانیم درباره آنچه كه دانش آموز میداند و یا با استفاده از اطلاعات خود می تواند انجام دهد، نتیجه گیری و استنباط نماییم. این دلیل،‌ دلیلی غیرمستقیم برای استفاده معنادار اطلاعات در موقعیتهای پیچیده و روزمره و واقعی به شمار میرود. در عوض ارزشیابی اصیل شواهدی مستقیم از ساختن اطلاعات در اختیار ما میگذارد. همانطور كه در مثال گلف یادآور شدیم،‌ بازی گلف باعث دستیابی مربی به مهارت بازیكن میشود در حالیكه امتحانی كتبی چنین اطلاعاتی را در اختیار مربی نخواهد گذاشت. آیا دانش آموز میتواند گفته های دیگران را مورد نقد و انتقاد قرار دهد؟ ( این مهارت، ‌یكی از مهمترین مهارتهای مورد نیاز در شرایط و موقعیتهای واقعی می باشد. ) درخواست معلم از دانش آموز برای نوشتن چنین انتقادی دلایلی مستقیم از این مهارت دانش آموز دراختیار معلم میگذارد درحالیكه چنین اطلاعاتی از طریق سوالات چهارجوابی و یا سولات تحلیلی درخصوص موضوع،‌ در اختیار معلم قرار نخواهد گرفت. اگرچه هردو نوع ارزشیابی در جای خود مفید و سودمند هستند.

 

آمــــوزش از طــــریق امتحــــان :

این دو نوع ارزشیابی، انواع گوناگونی از آموزش از طریق امتحان را دربردارند. در ارزشیابی سنتی، معلمان از آموزش از طریق امتحان دلسرد خواهند شد. زیرا در این نوع از ارزشیابی، ‌آزمون ها، ‌تنها اطلاعات و میزان یادگیری دانش آموزان را مورد ارزیابی قرار می دهند و به این موضوع تاكید می كنند كه عملكرد دانش آموزان نسبت به موضوعی خاص بیانگر میزان اطلاعات آنان درباره مواردی مشابه است. اگر معلمان در طول دوره آموزش، تنها بر روی مواردی كه مورد آزمون قرار می گیرند تاكید كنند، ‌عملكرد خوب درباره آن موضوع بیانگر دارا بودن اطلاعات در تمامی موارد نیست. در نتیجه معلم، ‌آزمون را به صورت مخفیانه نگه می دارد تا مواردی كه مورد امتحان قرار می گیرد از قبل مشخص نباشند و در نتیجه آنها از طریق آزمون آموزش نخواهند داد.

 

در ارزشیابی اصیل، معلمان نسبت به استفاده آموزش از طریق آزمون تشویق می شوند. دانش آموزان نیازمند یادگیری برای عملكردی مناسب درخصوص وظایفی معنادار هستند. برای كمك به دانش آموزان در این امر، باید مدلهایی از عملكردخوب ( و نه عالی ) را در اختیار آنها قرار داد. به علاوه معلمان باید دستورالعمل انجام كارها را برای دانش آموزان بیان كنند. آیا این مورد به معنای " تقلب " است؟ آیا در این صورت دانش آموزان بجای یادگیری، تنها به تقلید از كار دیگران می پردازند؟ ارزشیابی اصیل به تقلید منتهی نمی شود. پاسخی صحیح برای تقلید و یا كپی برداری در این نوع از ارزشیابی وجود ندارد. از طریق آگاه كردن دانش آموزان از عملكرد خوب و ویژگیهای آن دانش آموزان می توانند مهارت ها و اطلاعات مورد نیاز برای انجام یك عملكرد خوب و مناسب را در خود گسترش داده و تقویت نمایند.

 

نامهــــای دیگــــر ارزشیابـــی اصیـــل :

۱- ارزشیابـــی عملكـــرد :

به این نام خوانده می شود چون از دانش آموزان میخواهد وظایفی ( كارهایی ) معنادار انجام دهند. ارزشیابی عملكردی یكی از نامهای متداول ارزشیابی اصیل به شمار میرود. وجه تمایز ارزشیابی عملكردی وارزشیابی اصیل در آن است كه در ارزشیابی عملكردی به اصالت و اعتبار كار انجام شده توجهی نمیشود. از نقطه نظر مربیان آموزشی، ارزشیابی اصیل همان ارزشیابی عملكردی است كه در آن از كارها و یا موضوعات واقعی و روزمره استفاده میشود. هر دو نوع از این ارزشیابی، از دانش آموزان نمی خواهد كارهایی را انجام دهند كه معتبر و واقعی نیستند.

 

۲- ارزشیابـــــــی جایگــــــــزین :

به این دلیل به این نام خوانده می شود چون ارزشیابــی اصیل جایگزین ارزشیابی سنتی است.

 

۳- ارزشیابــــــــــی مستقیـــــــــــم :

به این دلیل به این نام خوانده می شود چون ارزشیابی اصیل شواهدی مستقیم از استفاده معنادار و واقعی اطلاعات و مهارت ها را در اختیار ما می گذارد. اگر دانش آموز به یك سوال چهارجوابی به درستی پاسخ دهد، می توان به طور غیر مستقیم دریافت كه وی می تواند این اطلاعات را در محیطی واقعی عملا مورد استفاده قرار دهد. ولی استفاده از شواهد مستقیم در نتیجه گیری، مانند بازی گلف از تاثیر و اهمیت ویژه ای برخوردار است.

 

:: حقوق تمامی مطالب این سایت محفوظ است

طراح: سایت ستاپ
Related Posts