تبلیغات
پیش دبستانی تا ششم ابتدایی

پیش دبستانی تا ششم ابتدایی

وبلاگی برای تمام کودکان

ورود

صفحات جانبی

تبلیغات


ملاکهای گزینش مواد درسی در دوره ابتدایی

ملاکهای گزینش مواد درسی دوره ابتدایی چیست ؟ ما بر اساس چه ملاکهایی، مواد درسی از قبیل انشاء ، املاء ، ریاضیات ، ادبیات ، علوم تجربی و ... را برمی گزینیم ؟
اولین ملاک گزینش مواد درسی ،
اهداف تعلیم و تربیت می باشد. یکی از اهداف آموزش و پرورش ، شکوفایی استعدادهای عمومی است .
برنامه های درسی باید با مراحل رشد کودک هماهنگ باشند . کودک در این دوره، ویژگیهای جسمی ، روانی ، عاطفی و فکری خاصی داشته و تفکر محسوسی دارد.
مواد درسی دوره ابتدایی ، باید با توجه به میزان
رشد جسمی ، ذهنی، عاطفی و اجتماعی کودک برگزیده شود ، متناسب با مدت تحصیل وی باشد و به اندازه کافی انعطاف پذیر باشد تا معلم بتواند در انتخاب روش و رعایت ویژگیهای فردی دانش آموز ، فعالیت درستی انجام بدهد . معلم باید در انتخاب مواد درسی ، دانش و مهارتها آزاد باشد تا بتواند ، ویژگیهای فردی دانش آموزان را در نظر بگیرد .



  همانطور که در مباحث پیش گفته شد ، به طور کلی ، دو نوع تفاوت بین انسانها وجود دارد :

تفاوتهای درون فردی و بین فردی . انسانها دارای تواناییهای یکسانی نیستند. معلمان باید با توجه به ویژگیهای فردی (درون فردی) و متفاوت انسانها (بین فردی) ، از قبیل آموزش برنامه ای و یادگیری در حد تسلط ، به آموزش انفرادی روی بیاورند.
روشهای آموزشی خاصی نباید به معلمان تحمیل گردد ؛ حتی به دانش آموزان نیز نباید مواد درسی را تحمیل کرد ، بلکه ما باید آن جمله از مواد درسی را انتخاب کنیم که دانش آموز به آن علاقمند می باشد .
مواد درسی ، باید با پیشرفت علوم و فنون هماهنگ باشد . بحران عمیقی که در نظام آموزشی کنونی وجود دارد ، عدم هماهنگی محتوای درسی با اطلاعات ، دانش روز ، تکنولوژی و علوم و فنون است.
مواد درسی باید متناسب با نیازهای کودک و جامعه بوده و جنبه کاربردی داشته باشد . پی بردن به نیازهای دانش آموزان ، از طریق انجام نیاز سنجی علمی و دقیق ، راهگشای خوبی برای آموزش و پرورش است. تحقیقات نشان می دهند که در تعلیمات ابتدایی ، نیازهای علمی به درستی رعایت نشده ، جنبه
کاربردی ندارند و منجر به تحول عملی در شخصیت کودک نمی شوند.  



  واگذاری آموزش به معلمان ، انتخاب محتوای درسی و روشهای آموزشی، به سه طریق انجام می شود :

1-انتخاب آزاد : معلم به طور کامل آزاد است که با توجه به نیازهای خاص دانش آموزان ، مواد درسی را تعیین کند .
2-انتخاب مقید : معلم از بین کتابهای درسی تعیین شده ، تعدادی را انتخاب می کند .
3-انتخاب محدود : سازمان تألیف کتب درسی ، کتابهایی را می نویسد و معلم ناچار است که تمام محتوای کتاب را در طول سال به دانش آموزان ارایه دهد.
تا سال ١٣٣٢ تأسیس نظام آموزشی نوین ایران - انتخاب آزاد، مطرح بوده و معلمان محتوای آموزشی را تعیین می کردند ، پس از آن تا سال١٣٤٥ انتخاب مقید مطرح شد ، ولی از سال ١٣٤٥ به بعد ،انتخاب محدود جایگزین شده است .
به طور کلی ، در مرحله ابتدایی ، باید تدریس کتاب ها کاهش یابد ، متمرکز بر فعالیتهای دانش آموز باشد و دانش آموز فعالانه در آموزشها شرکت کند.
تحقیقات نشان می دهد که دوره ابتدایی ، بهترین سن یادگیری زبان خارجی است و دانش آموزان در این سن ، زبان را با لهجه بهتری فرا می گیرند.  



  نظام های آموزشی رایج دنیا

نظامهای آموزشی رایج در دنیا به سه دسته متمرکز ، نیمه متمرکز و غیر متمرکز تقسیم می شوند : نظام آموزشی ایران از ابتدا متمرکز بوده، تمام اهداف و روشها در مرکز تعیین شده و به مناطق دیگر ابلاغ می شود.  



  برنامه ریزی درسی دوره ابتدایی

یکی از ارکان مهم تعلیم و تربیت ، برنامه ریزی درسی است . بدون برنامه ریزی ، در هیچ دوره ای نمی توان کاری را انجام داد .  



  برنامه ریزی درسی در دوره ابتدایی ، به سه مرحله طراحی ، اجرا و ارزشیابی تقسیم می شود



  1-مرحله طراحی :

معلم به طراحی دوره می پردازد ، یعنی چگونگی محتوا ، ارایه ، سازماندهی محتوا ، ارزشیابی ، روشهای آن مشخص می شوند .
طراحی، برنامه از پیش تعیین شده ای برای اجرا و ارایه تعلیم و تربیت است. در طراحی، اهداف رفتاری ، روشهای تدریس ، شرایط و فضای یادگیری، گروههای یادگیری ، منابع مادی و انسانی ، وسایل کمک آموزشی، انواع ارزشیابی و نحوه ارزشیابی مشخص می گردند .

پس از مرحله اجرا ، به ارزشیابی می پردازیم . گام اول در برنامه ریزی درسی ، تعیین
هدف است . در برنامه ریزی درسی ، اهداف کلی باید مشخص شوند ، از آنها به اهداف جزئی برسیم و اهداف جزئی را به اهداف رفتاری تبدیل کنیم . منظور از اهداف رفتاری ، اهدافی است که منظور معلم را از آموزش ، به صورت رفتار قابل مشاهده و اندازه گیری مشخص می کنند. به صورت دقیق ، آن نوع رفتاری است که از افراد ، در پایان درس انتظار داریم، یعنی سطح توقع ما را از دانش آموز مشخص می کنند .

پس از تعیین اهداف ، مخاطب مورد توجه قرار می گیرد. در مدرسه، مخاطب همان دانش آموزان ، علائق و نیازهای آنها می باشد . در این جا باید به میزان رشد ذهنی ، سطح تواناییها و سابقه خانوادگی آنها نیز توجه داشت.

پس از تعیین اهداف و مخاطب ، باید برای رسیدن به اهداف، محتوای خاصی را پیش بینی نمود و به سازماندهی محتوا پرداخت . ارتباط و ساز، ارزشیابی، روشهای ارزشیابی مشخص می شوماندهی برنامه درسی یا محتوای درسی ، به دو شکل ارتباط افقی و ارتباط عمودی یا منطقی است.

منظور از ارتباط عمودی ، این است که مواد
درسی مرحله به مرحله، بطور سلسله مراتبی و گام به گام به دانش آموز آموزش داده شوند ، هر مرحله پیش نیاز مرحله بعد ، و مرحله بعد نتیجه مرحله قبل باشد ، برای مثال، چنانچه جغرافیای پایه پنجم با جغرافیای پایه چهارم مرتبط باشد ، جغرافیای پایه چهارم نیز با جغرافیای پایه سوم در ارتباط است ، این ارتباط را ارتباط عمودی یا منطقی می نامند . به عبارت دیگر ، باید بین مواد درسی پایه های مختلف تحصیلی ، ارتباط و انسجام منطقی وجود داشته باشد.

منظور از ارتباط افقی ، این است که باید بین دروس مختلف یا پایه تحصیلی ارتباط منطقی وجود داشته و مواد درسی از هم گسیخته نباشند. به عنوان مثال ، باید ارتباط منطقی بین دروس تاریخ ، جغرافیا ، ادبیات و ریاضیات وجود داشته باشد و این مواد درسی ، در ارتباط با یکدیگر تدریس شوند. برای مثال مثالهایی که هنگام تدریس ریاضیات ، مورد استفاده قرار می گیرد، می تواند مبتنی بر تعلیمات اجتماعی باشد .
لازمه ارایه یک محتوای سازمان یافته و منسجم ، این است که ما در سازماندهی محتوای درسی دوره ابتدایی ، نسبت به این دو نوع ارتباط ارتباط افقی و عمودی - توجه کافی داشته باشیم .  

پس از تعیین محتوا ، وسیله مشخص می شود . منظور از وسیله ، وسایل کمک آموزشی یا سخت افزار تکنولوژی آموزشی است که باید هنگام آموزش مورد استفاده قرار گیرند .
جایگاه نیاز سنجی در این سلسله مراتب کجاست ؟ آیا ابتدا باید نیاز سنجی شود و پس از آن ، تعیین هدف ، محتوا و ... صورت گیرد یا اینکه ابتدا هدفها و سپس نیاز سنجی و ... را مشخص کنیم .

اهداف تعلیم و تربیت ، دارای منابعی هستند که یکی از آن منابع ، نیاز سنجی است.
اهداف ، باید بر اساس نیاز سنجی تعیین شوند . بنابراین ، ما باید
نیازهای افراد را صورت دقیق شناسایی کرده و بر اساس آن نیازها ، اهداف تعلیم و تربیت را مشخص کنیم.
یکی از منابع تعیین نیاز ، دانش آموزان هستند ، ولی از آنجا که در این دوره، دانش آموزان نمی توانند نیازهای خود را بیان کنند ، نقش والدین و معلم در تعیین نیازها بسیار مهم است.
دانش آموزان در این سن قادر به بیان نیازهای آموزشی خود نمی باشند ، در نتیجه باید نیازها را به طرق مختلف کشف نمود. برای مثال ، می توان نظر متخصصان تعلیم و تربیت، اولیاء تعلیم و تربیت، دست اندرکاران نظام آموزشی و معلمان را جویا شد یا از روش " پیک نیک دلفای " استفاده نمود.

در روش " پیک نیک "، از یک نمونه جامعه معلمان دوره ابتدایی ، نیازهای آموزشی دانش آموزان را می پرسیم ، بر اساس نیازهای مشخص شده توسط معلمان ، پرسشنامه جدیدی می سازیم و از گروهی از افراد، می خواهیم که نیازها را اولویت بندی نمایند .

پس از مشخص کردن وسایل آموزشی ، باید روشها را معین نمود، ارائه محتوا باید به چه صورت باشند ؟ معلم باید از یک روش آموزشی یا از انواع روشها استفاده کند ؟
بدیهی است که معلم در آموزش خود ، باید از روشهای متنوعی استفاده نماید ، زیرا یک روش خاص ، پاسخگوی تعلیمات ابتدایی نیست. انتخاب روش باید مبتنی بر اهداف ، نیازها ، مخاطبین ، سن دانش آموزان و میزان رشد ذهنی آنها صورت گیرد .

پس از طراحی و اجرای آموزش ، ارزشیابی صورت می گیرد.
ارزشیابی ، باید بتواند تمامی اهداف را مورد سنجش قرار دهد ، نه اینکه فقط مبتنی بر محفوظات دانش آموزان باشد . ارزشیابی ، باید از تمام ابعاد شناختی شخصی انجام گیرد ، نه اینکه فقط محدود به سطح دانش شود، بلکه باید قوه فهم ، تمیز ، کار بستن ، تحلیل ، ترکیب ، ارزشیابی و قضاوت دانش آموزان را نیز بسنجد .
ارزشیابی باید به طور مستمر صورت بگیرد ، نه فقط در پایان دوره آموزشی !  



  به طور کلی ، چهار نوع ارزشیابی تشخیصی ، تکوینی ، تراکمی و پیگیری وجود دارد :

ارزشیابی تشخیصی ، در ابتدای ورود دانش آموز به کلاس درس ، به خصوص در ابتدای سال تحصیلی ، صورت می گیرد و بر مبنای این ارزشیابی، می توان میزان معلومات و آمادگی دانش آموزان را برای کسب اطلاعات جدید ، مورد بررسی قرار داد . گام اول تدریس بر اساس این ارزشیابی مشخص می شود .
ارزشیابی تکوینی ، در طی جریان آموزش که معلم در حال آموزش و دانش آموز در حال یادگیری است ، صورت می گیرد . هدف این است که دانش آموز ، چه میزان از مطالب درسی را یاد می گیرد ؟
ارزشیابی تراکمی ، همان است که در اکثر مقاطع ، در پایان ثلث ، ترم یا سال انجام می شود و متأسفانه نقایصی را به همراه دارد (در صورتی که محدود به این ارزشیابی باشیم).
منظور از ارزشیابی پیگیری ، این است که پس از مدتی که از دوره
آموزشی گذشت ، ما مطالب آن دوره و موضوعات درسی پایه قبلی را مورد ارزشیابی قرار می دهیم و هدف این است که بتوانیم ، میزان تثبیت مطالب و یادگیریها را در ذهن دانش آموزان بسنجیم .

:: حقوق تمامی مطالب این سایت محفوظ است

طراح: سایت ستاپ
Related Posts